Wat is een wisselschakelaar of hotelschakelaar?
Een wisselschakelaar gebruikt u wanneer u dezelfde lamp of lichtgroep vanaf twee verschillende plaatsen wilt bedienen. Denk aan een lamp die u onderaan de trap inschakelt en boven weer uitschakelt. De term hotelschakelaar wordt in de praktijk vaak voor hetzelfde principe gebruikt. Daarom zoeken mensen zowel op wisselschakelaar als op hotelschakelaar.
Op deze pagina leest u hoe een wisselschakeling werkt, wanneer u een wisselschakelaar gebruikt, wat het verschil is met een kruisschakelaar en hoe Livolo touch wisselschakelaars kunnen worden gecombineerd.
Wat is een wisselschakelaar?
Een wisselschakelaar is een lichtschakelaar waarmee één lamp of lichtgroep samen met een tweede wisselschakelaar vanaf twee plaatsen kan worden bediend. De stand van één schakelaar bepaalt niet zelfstandig of het licht aan of uit is: beide schakelaars werken samen binnen dezelfde wisselschakeling.
Een bekend voorbeeld is een trap. Beneden schakelt u de verlichting in en boven schakelt u dezelfde verlichting weer uit. Ook in lange gangen, slaapkamers en ruimtes met meerdere ingangen is dit een praktische oplossing.
Is een wisselschakelaar hetzelfde als een hotelschakelaar?
Ja. Met hotelschakelaar wordt meestal een wisselschakelaar bedoeld. De naam is ontstaan doordat dit type schakeling veel in hotelkamers wordt toegepast, bijvoorbeeld één bediening bij de deur en een tweede bediening bij het bed. Technisch draait het om hetzelfde doel: dezelfde verlichting vanaf meerdere plaatsen bedienen.
De term wisselschakelaar is de meest gebruikelijke technische benaming. Hotelschakelaar en hotelschakeling zijn vooral populaire zoek- en spreektermen.
Hoe werkt een wisselschakeling?
Bij een traditionele wisselschakeling worden twee wisselschakelaars met elkaar verbonden. De ene schakelaar bevindt zich bijvoorbeeld bij de ingang van een ruimte en de andere aan de andere kant van de ruimte. Met beide schakelaars kunt u dezelfde lamp aan- of uitschakelen.
Wilt u een bestaande installatie vervangen, controleer dan altijd het aansluitschema van de gekozen schakelaar. Bij werkzaamheden aan 230V-installaties moet de spanning volledig zijn uitgeschakeld. Laat de aansluiting bij twijfel uitvoeren of controleren door een elektricien.
Hotelschakeling met twee schakelaars
Een hotelschakeling met twee schakelaars is in feite een gewone wisselschakeling. U plaatst twee wisselschakelaars op verschillende locaties en gebruikt beide om dezelfde verlichting te bedienen. Veelgebruikte toepassingen zijn:
- onder- en bovenaan een trap;
- aan beide uiteinden van een lange gang;
- bij de slaapkamerdeur en naast het bed;
- bij twee verschillende ingangen van dezelfde ruimte.

Verschil tussen een wisselschakelaar en kruisschakelaar
Een traditionele wisselschakeling met twee bedieningspunten gebruikt twee wisselschakelaars. Wilt u dezelfde lamp vanaf drie of meer plaatsen bedienen, dan wordt in een traditionele installatie normaal gesproken een kruisschakelaar tussen de twee wisselschakelaars geplaatst.
Bij de Livolo touch wisselschakelaars werkt dit anders. Binnen één Livolo wisselschakeling kunnen tot vijf geschikte touch wisselschakelaars worden gekoppeld. Daardoor is een traditionele kruisschakelaar binnen deze touch-opstelling niet nodig.
Verschil tussen een wisselschakelaar en serieschakelaar
Een wisselschakelaar is bedoeld om dezelfde verlichting vanaf meerdere plaatsen te bedienen. Een serieschakelaar heeft twee afzonderlijke bedieningen waarmee meestal twee verschillende lampen of lichtgroepen vanaf één plek worden geschakeld.
Een dubbele Livolo wisselschakelaar heeft eveneens twee bedieningsvlakken, maar iedere uitgang kan onderdeel zijn van een eigen wisselschakeling. Daardoor kunt u bijvoorbeeld één knop gebruiken voor de hoofdverlichting die vanaf meerdere plaatsen wordt bediend en de tweede knop voor een andere lamp.
Livolo touch wisselschakelaars: tot vijf bedieningspunten
Met Livolo touch wisselschakelaars kunt u dezelfde verlichting vanaf maximaal vijf gekoppelde bedieningspunten bedienen. U bent daarbij niet beperkt tot uitsluitend enkele of uitsluitend dubbele schakelaars: enkele en dubbele Livolo touch wisselschakelaars kunnen binnen dezelfde opstelling worden gecombineerd.
Dit is bijvoorbeeld praktisch in een slaapkamer. Bij de deur plaatst u een enkele wisselschakelaar voor de hoofdverlichting. Aan beide zijden van het bed kunt u een dubbele wisselschakelaar gebruiken. Eén bedieningsvlak schakelt dezelfde hoofdverlichting, terwijl het andere bedieningsvlak een aparte lamp kan bedienen.
Bekijk de Livolo touch wisselschakelaars.

Welke wisselschakelaar is de master?
Bij een Livolo touch wisselschakeling is de schakelaar waarop de lampdraad is aangesloten de master voor die lamp. Vanaf deze master worden de andere geschikte wisselschakelaars aan dezelfde verlichting gekoppeld.
Bij een enkele wisselschakelaar gaat het om de uitgang voor de aangesloten lamp. Bij een dubbele wisselschakelaar heeft ieder bedieningsvlak een eigen uitgang. Daardoor kan één uitgang onderdeel zijn van een wisselschakeling terwijl de andere uitgang zelfstandig een andere lamp bedient.

Wisselschakelaar met dimmer
Wilt u dezelfde verlichting vanaf meerdere plekken bedienen én dimmen, dan gebruikt u binnen een geschikte Livolo touch wisselschakeling één dimmer als master. Deze dimmer wordt geplaatst op de positie waar de lampdraad is aangesloten. De overige gekoppelde bedieningspunten zijn geschikte aan/uit-wisselschakelaars.
De dimmer bepaalt de lichtsterkte. Vanaf de overige wisselschakelaars kunt u de verlichting aan- en uitschakelen. Controleer altijd of de aangesloten verlichting geschikt is om te dimmen met de gekozen dimmer.
Touch en wipschakelaars combineren
Een Livolo touch wisselschakelaar kan niet binnen dezelfde wisselschakeling worden gecombineerd met een traditionele Livolo wipschakelaar. Touch schakelaars werken samen met geschikte touch schakelaars; wipschakelaars werken samen met geschikte wipschakelaars.
Zoekt u een mechanische uitvoering? Bekijk de Livolo wip wisselschakelaars.
Waar gebruikt u een wisselschakelaar in huis?
Wisselschakelaars zijn vooral handig waar u een ruimte vanaf meerdere kanten gebruikt. Denk aan een trap, een lange gang, een overloop, een slaapkamer of een woonkamer met meerdere ingangen. U hoeft dan niet terug te lopen naar één vaste schakelaar om dezelfde verlichting te bedienen.
Bij vervanging van een bestaande wisselschakeling kan de aanwezige bedrading in veel situaties worden gebruikt, maar dit hangt af van de gekozen uitvoering en de bestaande installatie. Controleer daarom altijd het aansluitschema van het specifieke product.
Veelgestelde vragen over wisselschakelaars en hotelschakelaars
Wat is een wisselschakelaar?
Een wisselschakelaar maakt het mogelijk om dezelfde lamp of lichtgroep vanaf twee plaatsen te bedienen. Hiervoor worden twee wisselschakelaars binnen één wisselschakeling gebruikt.
Wat is een hotelschakelaar?
Hotelschakelaar is een veelgebruikte andere naam voor een wisselschakelaar. De term verwijst naar toepassingen waarbij verlichting bijvoorbeeld bij de deur en bij het bed wordt bediend.
Wat is het verschil tussen een wisselschakelaar en een kruisschakelaar?
Bij een traditionele installatie gebruikt u twee wisselschakelaars voor twee bedieningspunten. Voor drie of meer bedieningspunten wordt normaal gesproken een kruisschakelaar tussen de wisselschakelaars geplaatst. Bij de Livolo touch-uitvoering kunnen tot vijf geschikte wisselschakelaars worden gekoppeld zonder traditionele kruisschakelaar.
Kan ik meerdere Livolo touch wisselschakelaars op één lamp gebruiken?
Ja. Binnen één Livolo touch wisselschakeling kunnen tot vijf geschikte wisselschakelaars worden gekoppeld. Enkele en dubbele uitvoeringen kunnen daarbij met elkaar worden gecombineerd.
Kan ik touch en wipschakelaars met elkaar combineren?
Nee. Binnen dezelfde wisselschakeling gebruikt u één type bediening: touch met touch of wip met wip.
Welke wisselschakelaar is de master?
De Livolo wisselschakelaar of uitgang waarop de lampdraad is aangesloten, is de master voor die lamp. De overige gekoppelde wisselschakelaars werken samen met deze master.
Heb ik meerdere dimmers nodig in een wisselschakeling?
Nee. Binnen een geschikte Livolo touch wisselschakeling gebruikt u één dimmer als master. De overige gekoppelde bedieningspunten zijn aan/uit-wisselschakelaars.
Kan ik zelf een wisselschakelaar vervangen?
Werk aan een elektrische installatie vereist kennis van 230V-installaties. Schakel de spanning volledig uit en controleer de installatie voordat u begint. Laat de aansluiting bij twijfel uitvoeren of controleren door een elektricien.
Wilt u direct zien welke touch-uitvoering bij uw situatie past? Bekijk alle Livolo touch wisselschakelaars.